İNEBOLU GENÇLER MAHFİLİ


Anadolu yirminci yüzyılların ilk çeyreğinden itibaren emperyalist güçlerin çizmeleri altında ezilmeye başlamış, memleketin dört bir yanı ateş çemberi ile sarılmış ve Batılılar tarafından bir hasta adam olarak görülen Osmanlı Devleti amansız bir savaş ve mücadele ile karşı karşıya bırakılmıştır. Bu mücadelelere yerel mili örgütlerde destek vererek yurdun Doğusundan batısına, esaret ve sömürge altında yaşayan milletlere örnek olacak istiklal mücadelesinde yerel hareketler baş göstermiştir.

Ancak bu hareketlerin en cezbedici bölgesi; Milli Mücadele tarihimizde müstesna bir yere sahip olan, coğrafi konumu itibariyle de cepheleri denize bağlayan bir limanı bulunan ve ayrıca hiç işgal görmemesine rağmen yüreğinde vatan millet sevdasını alevlendiren, sınırları küçük ama manevi ve milli şuurları geniş, ve bölge halkının bütün imkanlarını seferber ederek cephede ve cephe arkasında yaptıkları hizmetlerle zafere zemin hazırlayan, kayıkla kağnının mucizeler yarattığı, Türk Kurtuluş mücadelesinin giriş kapısı olan İnebolu’ dur. 1919 yılında bu bölgede kurulan İnebolu Gençler Mahfili ise gerçekten takdire şayan bir yapılanma ve örgüttür.*

Milli mücadelenin başlangıcı kabul edilen 19 Mayıs 1919 tarihinden itibaren memleketin birçok yerinde olduğu gibi, Kastamonu ve havalisinde de bu bağımsızlık kükreyişine destek vermek üzere çeşitli yapılanmalar ve örgütler meydana gelmiştir.1 Kastamonu vilayeti, Millî Mücadelenin mühimmat sevk ve idaresini yürütmüş, Doğu cephesinden, İstanbul’dan ve Rusya’dan getirilen malzemelerin cephelere taşınmasında ana güzergâh olmuş ve bu görevi en başarılı bir şekilde icra etmiştir. İnebolu limanında başlayan bu mücadele, kağnılarla Kastamonu üzerinden Sakarya’ya kadar uzanan çok zor ve çetin şartlar altında zafere olan inançlarıyla büyük fedakarlıklar göstermişlerdir. O yılların zor şartları altında yapılan, Rusya’dan İnebolu’ya getirilen askeri malzemelerin Kastamonu’ ve Ankara üzerinden cepheye ulaştırma işini İnebolu Mevki Komutanı Yarbay Nidai, o günlerde İnebolu’dan geçmekte olan Yakup Kadri’ye bölgedeki hareketliliği şöyle anlatmıştır: ‘’Limana ne gelirse, kağnı ve arabalarla Ankara’ya sevk ediyoruz. Ayda ancak bir sefer yapılabiliyor, sefer başına 25 lira alıyor, yoksul evlerini geçindiriyorlar. Giderken göreceksiniz, İnebolu-Ankara yolu böyle karınca dizileri ile dolu’’ demiştir.2 İnebolu’dan başlayıp cephelere kadar uzanan ve bitmek tükenmek bilmeyen enerji ve kuvvet isteyen bu nakliye kolları Millî Mücadelenin can damarları olmuştur.

İnebolu Gençler Mahfilinin Kuruluşu

Milli mücadelede, Kastamonu vilayet merkezi kadar kazaları da önemli bir rol oynamıştır. Mücadelenin Kalbi olan Ankara’nın Dünyaya açılan kapısı İnebolu’ da, ilk Gençlik yapılanması meydana gelmiş ve çevre ilçelerde bulunan halka örnek ve ilham olmuşlardır. Mondros Mütarekesinin doğurduğu olumsuz sonuçlarını, gençlerin evlerde ve kahvehanelerde toplanmasından olumlu bir sonuç alınamayacağını gören, taşkınlık yapan azınlıklara karşı, gençlerin milli menfaatler etrafında toplanılmasının gerekliliğini hisseden3 ve aynı zamanda, Osmanlı Devleti’nin savaş durumunda olması hasebiyle, bölgenin dağlık ve sarp bir yapıya sahip olmasından da kaynaklanarak artan eşkıyalık, gasp ve hırsızlık olaylarının artmasına karşı4, yüreği vatan aşkıyla çarpan İnebolu gençleri, bu zor süreçte gençler arasında milli birliğin tesis edilmesi ve aynı şuur etrafında gençliği teşkilatlandırmak adına İnebolu Gençler Mahfili’ ni 27 Temmuz 1919’ da kurmuşlardır. Açıksöz gazetesinin müdürü Hüsnü Açıksöz, “İstiklâl Harbinde Kastamonu” adlı kitabında İnebolu Gençler Mahfili’nin bu tarihte kurulduğunu ve çok yararlı faaliyetler yürüttüğünü kaydetmiştir.5

Mahfilin Tüzüğü, Yönetimi ve Faaliyetleri

İnebolulu gençlerin kurduğu mahfilin tüzüğü 27 Temmuz 1919’ da Açıksöz gazetesinde yayınlanmıştır. bu tüzüğe göre mahfilin merkezi İnebolu’dur. Tüzüğün en önemli diğer maddeleri de genel olarak şu şekildedir:
- Mahfile bağlı olarak diğer kaza ve nahiyelerde izin almak şartıyla şubeler açılabilecek.
- Mahfilin amacı siyasetten bağımsız olarak milli terbiye, milli tarih ve toplumu temin etmek maksadıyla nahiye ve köylerde milli birliği sağlamaktır.
- Cemiyet bu gayesine ulaşmak için bütün gayreti ile çalışacaktır. Bu çalışmalar arasında dergi ve gazete yayınlamak, konferanslar vermek, gece okulları açarak ders
vermek, fakir fukara ve şehit çocuklarına sahip çıkarak onların bir meslek sahibi olmalarına yardımcı olmak. Halk arasında geçmişteki büyüklerimizden örnekler
vererek, büyüklere saygı küçüklere sevgi düsturunu anlatmak, unutulmaya yüz tutmuş milli geleneklerimizi ve sanatlarımızı tekrar canlandırmak için gerekli çalışmalar yapmak gibi faaliyetler yer almaktadır.

Mahfil’ in yönetimi: Reis, katip, delege, muhasip ve iki azadan oluşan heyet-i idare tarafından yürütülecek ve heyet-i idare haftada bir defa toplanarak müzakere
yapacaktır.

Eski İttihat Ve Terakki Fırkası binasında çalışmalarına başlayan mahfil, milli davanın halka anlatılmasında mühim görevler üstlenmiştir. Mahfil, gençlerin düşman saldırılarına karşı tedbirli olmaları gayesiyle Yüzbaşı Osman Nuri Bey’in komutasında eğitime başlandı. Osman Nuri Bey, gençleri Turan ve Yıldırım adıyla iki takıma ayırarak milli savunma eğitimine hazırladı.

İnebolu’nun milli hükümetin kapısı konumuna gelmesiyle birlikte, mahfilin önemi iyice artarak İnebolu’ ya gelenler mahfilde misafir edildi. Bu karşılama törenlerinin yanı sıra yol yapımı ve mühimmat sevkiyatı gibi işleri de üstlendiler. Milli heyecanın en üst seviyelere ulaştığı günlerde de çeşitli şenlikler düzenleyerek, milli heyecanı ayakta tutabilmek adına faaliyetlerini sürdürdüler. Müdafaa-ı Hukuk Cemiyeti’nin İnebolu Şubesi ile ortaklaşa çalışmalar gerçekleştirdiler. Bölgede ki çeşitli faaliyet ve hizmetleriyle dikkatleri üzerine çeken mahfil, Kastamonu, Çankırı Çerkeş’te kurulan gençlik kulüplerinin öncüsü olmuştur.6 Mahfil 1923 yılında tüzüğünde değişiklik yaparak, memleketin birçok tarafında şubeler açmış bir dernek olan Türk Ocağına dönüştürülmüştür. Böylece İnebolu Türk Ocağının Şubesi açılarak Gençler Mahfili’nin bütün kadrosu buraya intikal ettirilmiştir.7 Milli mücadele döneminde İnebolu’ da vatanın birlik ve bütünlüğüne olan inançları, bağımsızlık ve kurtuluşun meşalesini yüreklerinde ki ateşle alevlendiren gençlerin 1919 yılında tesis ettiği İnebolu Gençler Mahfili, Türk Milli kültürünü kendisine ilke edinmiştir. Milli ve manevi değerlerimizden hareketle, Türk Milletinin yaşamış olduğu kara günlerden sıyrılıp yeniden eski ihtişamına kavuşması için, mahfil üyeleri hiçbir maddi menfaat beklemeden cansiperane çalışmaktan geri
kalmamışlardır. Gençler Mahfili ismiyle bir topluluk haline gelen İnebolu’lu gençler, 1923 yılında birlikten kuvvet doğar şiarıyla hareket ederek Türk Ocakları’nın himayesine girmekten geri durmamışlardır. Yüreği vatan aşkıyla çarpan bu gençlerin meydana getirdiği yapılanma, günümüzde de memleketin birçok üniversitesinde ki öğrencilere ilham kaynağı olmuştur. Bunlardan bir tanesi ise, 2012 yılında Kastamonu Üniversitesi’nde kurulan Genç Tarihçiler Kulübü’dür. Aralarındaki benzerliklere, tüzük ve faaliyetlerine bakıldığında, iki cemiyet arasında doğrudan bir şuur ve hissiyat köprüsü olduğu anlaşılmaktadır. Bu köprüler ise, milli davalarımızdır.

* Mustafa Çetinkaya, Kastamonu Üniversitesi, Tarih bölümü
1
Faruk Söylemez, Milli Mücadele Döneminde Kastamonu’da Kurulan Cemiyetler, Ankara Üniversitesi
Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, S.14, s.243, Ankara 1994.
2
Hüsnü Özlü, Milli Mücadele Yıllarında Kastamonu’da Müdafaa-ı Hukuk Hareketinin Doğuşu Ve
Bölgenin Kuvayımilliye’ye Katılışı, Dokuz Eylül Üniversitesi Atatürk İlkeleri Ve İnkılap Tarihi Enstitüsü
Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, S.8, s.70-81, İzmir 2009.
3
Söylemez, agm, s.243
4
Ercan Çelebi, ‘’ Milli Mücadele’de Kastamonu’’, Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi, Yıl.10, S.19,
s.108.
5 M. Serhat. Yılmaz, ‘’İstiklal Yolunda Bir Dernek: İnebolu Türk Ocağı’’, Türk Yurdu Dergisi, Yıl.103,
S.321, Mayıs 2014.
6
Rahmi Çiçek, Milli Mücadelede Kastamonu, Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü,
Doktora Tezi, s.102-103, Ankara 1991
7 M. Serhat Yılmaz, Erdoğan Ersoy, Kastamonu Türk Ocakları (1923-1931), Töre Basımevi, s.71,
Kastamonu 2012.

mustafacetinkaya37.29@gmail.com

YAZIYI PAYLAŞ!

Yazıyı Yorumla

Yorumlar / 1

YAZARIN SON 5 YAZISI
27Mar

İNEBOLU GENÇLER MAHFİLİ

11Ara

VURULDUK YİNE CAN EVİMİZDEN

20Mar
20Şub

EL ÂMAN

21Oca

ŞEHİDİM

saniye sonra kapatılacak. REKLAMI GEÇ
açılış reklam